RUPISME

Carita Tejo Suwarjo: Dua awak, Hiji jiwa

     Tejo Suwarjo téh saurang rumaja sakola menengah anu sapopona hirupna pinuh ku tekanan, tangtangan, jeung kasieun anu sok nyumput dina haténa sorangan. Ti isuk nepi ka peuting, hirupna siga teu aya waktos pikeun seuri tulus. Di sakola, Tejo sok dijadikeun bahan seuri ku sabaturanana. Unggal léngkahna di koridor, sok aya wé sora-sora nyinyir anu ngadadak ngadadak nyabet haténa. Sabagian budak nyebut anjeunna “gembel”, “gajih”, atawa “raksasa leuleus”. Ceuk batur, éta ngan ukur guyonan. Tapi keur Tejo, éta téh racun anu leutik-leutik nyirorot kana jiwana unggal poé.

     Penampilan Tejo sabenerna teu saloba nu disebarkeun. Anjeunna ukur rumaja biasa, tapi kurang percaya diri. Pakéanana mindeng awut-awutan sabab henteu boga loba baju, awakna rada kaleuwihan beurat, jeung kadang aya bau keringet kusabab sieun teuing mun deukeut batur. Rasa canggung jeung isin nyieun anjeunna hésé nyatu jeung babaturan. Tapi dina jero haténa, Tejo téh budak alus, pinter, jeung miboga imajinasi anu kuat. Ngan kusabab penampilan, kabéhanana katutupan.

     Saban balik ti sakola, anjeunna sok leumpang leuleus bari nyawang taneuh, ngareungeu sora seuri budak-budak séjén anu siga jauh ti hirupna. Di imah, Tejo jarang ngobrol. Anjeunna leuwih milih nyumput di kamar, ngagolér bari nyawang langit-langit, nanya ka dirina sorangan: “Kunaon kuring henteu bisa jadi siga batur?”

     Waktu beuki lila, batinna beuki pegat. Anjeunna jadi teu wani deui ningali eunteung, sabab unggal pantulan anu katingali téh siga nyindir, “Kamu teu pantes dihargaan.” Lamun aya nu nyebut kecantikan atawa kapercayaan diri, Tejo ngan seuri pait. Anjeunna ngarasa yén penampilanana téh hukuman anu teu bisa dirobah, takdir anu kudu ditarima.

     Tapi hiji peuting, waktu anjeunna kacapéan sanggeus poé anu beurat, Tejo sare dina kaayaan ceurik. Ceurik anu jero, anu teu aya sora tapi ngabeulah dada. Isukna, nalika hudang, aya hal anu anéh. Anjeunna ngarasa awakna hampang, rarayna karasa béda. Nalika ningali eunteung, anjeunna kabita: awakna jadi langsing, jangkung, kulitna bersih, rambutna rapih, rarayna kacida kasépna. Tejo henteu percaya kana panonna sorangan.

     Saeutik-saeutik anjeunna nguji, ngusap rarayna, ningali leungeunna, neuteup awakna. Sadayana robah. Tapi pas isukna deui hudang, awakna balik deui jadi nu heubeul. Tejo mimiti sadar yén anjeunna ayeuna miboga dua awak: hiji anu biasa, anu sok dihina, jeung hiji deui anu sampurna, nu ngarebut haté sakumna jalma.

     Tejo mimiti nyoba hirup dina dua identitas. Nalika maké awak kasép, anjeunna datang ka sakola kalayan percaya diri. Sakumna murid ngarobah sikep. Guru muji, babaturan hayang deukeut, komo aya nu ménta sobat. Tejo meunang pangalaman anyar: kumaha karasana dihargaan, diréspon kalayan seuri, diajak ngobrol, jeung disebat “ganteng”.

     Tapi nalika balik kana awak aslina, sagalana robah deui. Jalma-jalma anu baheula ramah jadi teu malire. Aya deui seuri anu nyindir, aya deui omongan anu nyeureud. Dina waktu singget, Tejo bisa ngabandingkeun dua dunya anu sabenerna hirup dina tempat anu sarua ngan béda dina rupa.

     Ti dinya, anjeunna sadar yén dunya téh henteu salawasna adil. Jalma réa ngahargaan panon heula, lain haté. Sababaraha jalma bisa ngahargaan rupa anu éndah, tapi henteu bisa ningali jero jiwa anu hade. Tapi Tejo ogé teu hayang nyalahkeun saha-saha. Anjeunna ngarti yén dina kahirupan, penampilan memang bagian tina cara urang mintonkeun diri. Ngan éta henteu kudu jadi ukuran utama pikeun ngahargaan batur.

     Dina sababaraha poé saterusna, Tejo sok mikir dina jero haténa: “Mun kitu, naha kuring teu bisa ngarobah awak aslina jadi leuwih hadé tanpa kudu ngandelkeun mukjizat?” Anjeunna mimiti nyoba laun-laun. Isuk-isuk, anjeunna mimiti olahraga: lumpat leutik di buruan, sit up sababaraha kali, jeung latihan napas. Anjeunna ogé mimiti ngatur dahareun, henteu sakahayang siga heula. Anjeunna beresih, mandi leuwih rutin, nganggo baju nu bersih sanajan basajan.

     Dina minggu kahiji, henteu loba nu robah. Tapi dina jero haténa, aya anu mimiti haneut. Anjeunna ngarasa leuwih percaya diri. Anjeunna henteu deui sieun nyarita di kelas. Lamun aya anu ngahina, anjeunna teu langsung pundung. Anjeunna malah seuri saeutik, “Hehe, meureun enya ayeuna kieu, tapi moal salawasna.” Sikepna robah, carita batinna robah.

     Sabulan-duabulan lilana, robahan éta beuki katingali. Awakna beuki séhat, kulitna beuki caang kusabab kabiasaan anyar. Tapi nu paling penting, haténa beuki lega. Anjeunna jadi leuwih hormat ka diri sorangan, henteu nyalahkeun awak sorangan deui. Sanajan henteu jadi sakasep awak “anu séjén”, tapi dina panonna sorangan, anjeunna ayeuna leuwih éndah tibatan heula.

     Tejo laun-laun sadar yén glow up anu sajati téh lain saukur robah rupa, tapi robah sikap, robah pikiran, jeung robah kumaha urang ningali diri sorangan. Anjeunna ayeuna henteu butuh deui “awak séjén” pikeun ngarasa pantes dihargaan. Kusabab anjeunna sadar, nilai hiji jalma téh aya dina tekad, dina usaha pikeun jadi leuwih hadé, sanajan saeutik-saeutik.

     Ti pangalaman éta, Tejo meunang piwulang anu teu bisa dipupus ku waktos. Anjeunna ngalaman dua rupa hirup, dua dunya, tapi hiji jiwa anu tunggal: jiwa anu hoyong diaku, hoyong dipikaharti, tapi tungtungna manggihan yén pangakuan anu pangutamana téh asalna ti dirina sorangan.

     Ayeuna Tejo henteu sieun deui nyanghareupan cermin. Anjeunna ningali panonna sorangan jeung seuri leutik bari nyebut, “Kuring cukup, jeung kuring berproses.” Dina waktos éta, dunya karasa leuwih hampang.

Piwulang tina Carita Tejo Suwarjo

     Rupisme, atawa kabiasaan jalma ngahargaan penampilan heula, memang geus aya ti baheula. Jalma sok silau ku kageulisan jeung kasepan, tapi mindeng mopohokeun haté jeung kahadéan. Tapi tina carita Tejo, urang diajar yén glow up anu sabenerna téh lain ukur dina kulit luar, tapi dina jero diri. Glow up téh nalika urang bisa ngahargaan diri, ngaronjatkeun diri, jeung tetep jadi urang sorangan bari terus diajar.

Sabab ahirna, kabagjaan téh henteu datang tina cara batur ningali urang, tapi tina kumaha urang ningali diri sorangan.